Samen dichtbij

In de eerste editie van Dichtbij maakten we een portret van collega Aleida in De Hoprank. Voor haar opleiding schreef zij een verbeterplan om de zelfredzaamheid van cliënten te vergroten. Door cliënten meer dingen zelf te laten doen, ontstaat er ruimte voor medewerkers om er te zijn op de momenten die er écht toe doen. Dat dit niet van de ene op de andere dag anders is, merken ook haar collega’s Marieke Wenting en Lusanne Buring.

Marieke werkt sinds 1997 bij Interzorg als verzorgende IG en persoonlijk begeleider. Lusanne keerde in 2021 terug bij Interzorg als verpleegkundige, na hier eerder al gewerkt te hebben. Samen werken zij op een afdeling waar cliënten wonen met voornamelijk lichamelijke aandoeningen. Hun ervaring maakt dat zij de veranderingen in de zorg goed kunnen duiden.

Marieke vertelt lachend over vroeger, toen rapportages nog met drie kleuren inkt werden geschreven en ’s ochtends werden voorgelezen door de leidinggevende. “Toen ik begon, waren er cliënten waarbij je alleen even langsging om te kijken of alles goed ging. Dat is nu ondenkbaar. Soms denk ik: hoe heeft iemand zo lang zelfstandig thuis kunnen wonen?”

De zorgvraag is zwaarder geworden, maar het beeld van zorg is volgens Marieke niet altijd mee veranderd. “Als een vader of moeder bij ons komt wonen, leeft vaak nog het idee dat de zorg alles overneemt. En eerlijk is eerlijk: zo is het ook lang georganiseerd geweest.”

Voorbeelden daarvan zijn vaste koffie- en theerondes en de broodkar. “Daarmee nemen we veel over, terwijl mensen vaak nog prima dingen zelf kunnen,” vertelt Marieke. “En zo werken we het idee dat zorg alles doet eigenlijk zelf in de hand.”

Juist daar ligt volgens Marieke en Lusanne een belangrijke kans. Niet door grote veranderingen, maar door anders kijken naar de dagelijkse routines.

Tijdens een teamoverleg in het najaar kwam zelfredzaamheid opnieuw nadrukkelijk ter sprake. Lusanne licht toe: “Het is toch veel leuker als je ’s avonds samen iets gezelligs organiseert in de huiskamer, in plaats van alleen maar rondgaan met een kar? Mensen blijven vitaler en houden hun gevoel van eigenwaarde als ze zelf betrokken blijven.”

Sindsdien is zelfredzaamheid een vast agendapunt in het teamoverleg. Alle ideeën worden genoteerd in een eenvoudig rood schriftje. Geen uitgebreide plannen, maar kleine, haalbare acties die passen bij cliënten én medewerkers.

De meeste collega’s reageren enthousiast, al is er ook terughoudendheid. Sommigen ervaren het als wéér een verandering. Angst om fouten te maken of om lastige gesprekken met cliënten en familie te krijgen, speelt soms mee.

Die twijfel is herkenbaar voor Irene Danhof, coach informele zorg bij De Hoprank. “Familie is vaak zoekende naar wat er van hen wordt verwacht. Bij een verhuizing spelen veel emoties.”

“In de periode voor een verhuizing zijn mantelzorgers vaak overbelast,” legt Irene uit. “Ze doen al zoveel en kunnen bijna niet meer. Het is belangrijk om daar oog voor te hebben en niet meteen te veel te vragen.”

Daarom wordt er nu steeds vaker al vóór een opname een gesprek gepland met de eerste contactpersonen. “We bespreken de thuissituatie, het netwerk en de belasting van de mantelzorger. Die informatie leggen we vast voor de persoonlijk begeleider en welzijnscoaches.”

“Als je het netwerk weet vast te houden, kan een cliënt vaak blijven doen wat hij of zij gewend was,” zegt Irene. “Blijf naar elkaar omzien en samen kijken naar mogelijkheden.”

Zo groeit zelfredzaamheid stap voor stap. Niet door alles anders te doen, maar door samen dichtbij te blijven en ruimte te maken voor wat mensen zelf kunnen en willen blijven doen.